کتاب من لا یحضره الفقیه از کیست



بچه ها کسی جواب رو میدونه ؟

کتاب من لا یحضره الفقیه از کیست را از این سایت دریافت کنید.

من لایحضره الفقیه (کتاب)

من لایحضره الفقیه (کتاب)

کتاب من لایحضره الفقیه

اطلاعات کتاب نویسنده شیخ صدوق

موضوع روایات شیعه، فقهی

سبک روایی زبان عربی مجموعه ۴ جلد اطلاعات نشر ناشر گوناگون

نسخه الکترونیکی http://lib.eshia.ir/11021

کتابُ مَن لایَحْضُرُهُ الفَقیهُ، ( به معنای کتاب کسی که فقیه در نزدش حاضر نیست) دومین کتاب از کتب اربعه امامیه؛ اثر شیخ صدوق (د ۳۸۱ ق). این کتاب که مجموعه‌ای در حدیث است، در پاسخ به درخواست یکی از شیعیان در بلخ و با هدف گردآوری احادیث صحیح و موثق تألیف شده است تا پاسخگوی نیازهای شرعی کسانی باشد که به فقیه دسترسی ندارند.

کتاب من لایحضره الفقیه، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین اثر شیخ صدوق به شمار می‌رود. سبک نگارش آن، سبک رایج در قرون اولیه اسلامی است که فقهای شیعه فقط به روایت و نقل سخنان ائمه(ع) اکتفا می‌کردند. در این کتاب حدود ۶۰۰۰ حدیث گردآوری شده و بر خلاف کتاب کافی، فقط مشتمل بر روایات فقهی است.

من لایحضر مورد توجه فقهای شیعه بوده و ایشان شرح‌های متعددی بر این کتاب نوشته‌اند. مشهورترین شرح آن،کتاب روضة المتقین نوشته مجلسی اول است.

شیخ صدوق احادیث کتاب من لایحضره الفقیه را از کتب عالمان پیشین هم‌چون حریز بن عبدالله سجستانی و شیخ اجل حلبی و علی بن مهزیار اهوازی و احمد بن محمد بن عیسی و ابن ابی عمیر و برقی و حسین بن سعید اهوازی، استخراج و جمع‌آوری نموده است.

محتویات

۱ درباره مؤلف ۲ محتوا ۳ انگیزه و هدف ۴ جایگاه کتاب ۵ سبک نگارش کتاب

۶ مقایسه با سایر جوامع حدیثی

۷ منابع کتاب

۸ مقایسه کتاب من لایحضره الفقیه با کتاب کافی

۹ شروح و تعلیقات ۱۰ وضعیت چاپ ۱۱ پانویس ۱۲ منابع ۱۳ پیوند به بیرون

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: شیخ صدوق

محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی مشهور به شیخ صدوق، (۳۰۵ ـ۳۸۱ق.) از علمای نامی شیعه در قرن چهارم قمری است، او را بزرگ‌ترین محدّث و فقیه مکتب حدیثی قم به شمار آورده‌ و حدود ۳۰۰ اثر علمی به او نسبت داده‌اند که بسیاری از آنها امروزه در دسترس نیست. علاوه بر کتاب من لایحضره الفقیه، معانی الاخبار، عیون الاخبار، الخصال، علل الشرائع و صفات الشیعة از آثار مهم او به شمار می‌آیند.

محتوا

مهم‌ترین کتاب‌های حدیثیشیعه

الکافی • من لایحضره الفقیه • تهذیب الاحکام • الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار

اهل‌سنت

صحیح بخاری • صحیح مسلم • سنن ابی داوود • سنن ابن ماجه • سنن ترمذی • سنن نسائی

من لایحضره الفقیه مجموعه اهل بیت(ع) درباره مسائل فقهی و احکام شرعی است و شیخ صدوق در این کتاب روایات فقهی را که از دیدگاه خود صحیح و معتبر بوده جمع آوری نموده است. درباره تعداد حدیث این کتاب حاجی نوری نوشته است: "احادیث این کتاب ۵۹۶۳ حدیث است که ۲۰۵۰ حدیث آن مرسل است."[۱] محدث بحرانی کتاب را شامل ۴ جزء دانسته، که ابواب آن ۶۳۶ یا ۶۶۶ و احادیثش ۵۹۹۸ حدیث است.[۲] برخی از مباحث فقهی این کتاب عبارت‌اند از:

آب‌ها و طهارت و نجاست آن

واجبات نماز و مقدمات آن؛ مانند وضو، غسل و تیمم

احکام اموات احکام نماز احکام قضاوت مکاسب احکام ازدواج احکام ارث و....

انگیزه و هدف

هدف شیخ صدوق از تالیف کتاب من لایحضره الفقیه، گردآوری احادیث صحیح و مورد اعتماد بوده است.[۳] [یادداشت ۱]

شیخ صدوق این کتاب را در سال ۳۶۸ق در سفر خود به خراسان در بلخ نوشته است. صدوق در بلخ از افراد متعددی مانند حسین بن محمد اشنانی و محمد بن سعید سمرقندی حدیث شنیده است.[۴] سپس در منطقه ایلاق، با ابوعبدالله محمد بن حسن، معروف به سید نعمة آشنا گردید.[۵] سید نعمة با اشاره به کتاب محمد بن زکریا رازی با نام من لایحضره الطبیب ، از شیخ صدوق درخواست کرد که کتابی در موضوعات مختلف فقهی بنویسد و نام آن را من لایحضره الفقیه بگذارد تا در وقت نیاز به آن مراجعه شود.[۶] و مورد استفاده کسانی قرار گیرد که به علما و فقهای بزرگ دسترسی ندارند و با مراجعه به آن بتوانند به احکام شرعی و وظایف خود آگاه گردند.[۷]

جایگاه کتاب

کتاب من لایحضره الفقیه، مشهورترین اثر شیخ صدوق به شمار می‌رود و به گفته علما و دانشمندان، از کتب اربعه معتبر شیعه محسوب می‌شود که تاکنون مرجع و محل استفادۀ مجتهدان، فقها و مردم بوده است. ده‌ها نفر از علما و فقهای شیعه آن را شرح و بر آن حاشیه زده و ترجمه‌هایی به فارسی از آن به دست داده‌اند.

سبک نگارش کتاب

شیخ صدوق این کتاب را به عنوان یک کتاب فقهی نوشته است تا در مسائل شرعی بدان عمل کنند، ولی سبک نگارش آن، سبک رایج در قرون اولیه اسلامی است که فقهای شیعه فقط به روایت و نقل سخنان ائمه(ع) اکتفا می‌کردند و به خود اجازه گفتن سخنی در برابر یا در کنار سخنان ائمه معصوم نمی‌دادند؛ چراکه آنان را مرتبط با مرکز وحی و معدن حکمت می‌دانستند.

مقایسه با سایر جوامع حدیثی

جوامع مهم حدیثی شیعه مؤلف متوفای تعداد احادیث توضیحات

المحاسن احمد بن محمد برقی ۲۷۴ق حدود ۲۶۰۴ مجموعه روایاتی با موضوعات مختلف مانند فقه و اخلاق

کافی محمد بن یعقوب کلینی ۳۲۹ق حدود ۱۶۰۰۰ اقسام احادیث اعتقادی، اخلاقی، آداب و فقهی

کتاب من لایحضره الفقیه شیخ صدوق ۳۸۱ق حدود ۶۰۰۰ احادیث فقهی

تهذیب الاحکام شیخ طوسی ۴۶۰ق حدود ۱۳۶۰۰ احادیث فقهی

الاستبصار فیما اختلف من الاخبار شیخ طوسی ۴۶۰ق حدود ۵۵۰۰ احادیث فقهی

الوافی فیض کاشانی ۱۰۹۱ق حدود ۵۰۰۰۰ دربردارنده احادیث کتب اربعه با حذف مکررات و شرح بعضی از آنها

وسائل الشیعه شیخ حر عاملی ۱۱۰۴ق ۳۵۸۵۰ احادیثِ فقهی کتب اربعه و بیش از هفتاد کتاب حدیثی دیگر

بحارالانوار علامه مجلسی ۱۱۱۰ق حدود ۸۵۰۰۰ جمع‌آوری اکثر روایات معصومین در موضوعات مختلف

مستدرک الوسائل میرزا حسین نوری ۱۳۲۰ق ۲۳۵۱۴ تکمیل احادیث فقهی وسائل الشیعه

سفینة البحار شیخ عباس قمی ۱۳۵۹ق ۱۰ جلد ارائه فهرستی موضوعی بر اساس الفبا برای کتاب بحار الانوار

مستدرک سفینة البحار شیخ علی نمازی ۱۴۰۵ق ۱۰ جلد تکمیل سفینة البحار

جامع احادیث شیعه آیت الله بروجردی ۱۳۸۰ق ۴۸۳۴۲ گردآوری و باب‌بندی احادیث فقهی شیعه

برای دیدن کل مطلب کلیک کنید

منبع مطلب : fa.wikishia.net

من لایحضره الفقیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

شیعه

درگاه تشیع

عقاید

فروع نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف • نهی از منکر • تولی • تبری

عقاید برجسته مهدویت: غیبت (غیبت صغرا، غیبت کبرا)، انتظار، ظهور و رجعت • بدا • شفاعت و توسل • تقیه • عصمت • مرجعیت، حوزه علمیه و تقلید • ولایت فقیه • متعه • شهادت ثالثه • جانشینی محمد • نظام حقوقی

شخصیت‌ها

چهارده معصوم محمد • علی • فاطمه • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد (تقی) • هادی (نقی) • حسن (عسکری) •

صحابه محترم نزد شیعه مردان: سلمان فارسی • مقداد بن اسود • میثم تمار • ابوذر غفاری • عمار یاسر • بلال حبشی • جعفر بن ابی‌طالب • مالک اشتر • محمد بن ابوبکر • عقیل • عثمان بن حنیف • کمیل بن زیاد • اویس قرنی • ابوایوب انصاری • جابر بن عبدالله انصاری • ابن‌عباس • ابن مسعود • ابوطالب • حمزه • یاسر • هانی بن عروه • عثمان بن مظعون • عبدالله بن جعفر • خباب بن ارت • اسامة بن زید • خزیمة بن ثابت • مصعب بن عمیر • مالک بن نویره • زید بن حارثه

زنان: فاطمه بنت اسد • حلیمه • زینب • ام کلثوم بنت علی • اسماء بنت عمیس • ام ایمن • صفیه بنت عبدالمطلب • سمیه

رجال و علما کشته‌شدگان کربلا • فهرست رجال حدیث شیعه • اصحاب اجماع • روحانیان شیعه • عالمان شیعه • مراجع تقلید

مکان‌های متبرک

مکه و مسجدالحرام • مدینه، مسجد النبی و بقیع • بیت‌المقدس و مسجدالاقصی • نجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفه • کربلا و حرم حسین بن علی • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد و حرم علی بن موسی الرضا

دمشق و زینبیه • قم و حرم فاطمه معصومه • شیراز و شاه‌چراغ • کاشمر و حمزه بن حمزه بن موسی بن جعفر امامزاده سید مرتضی و آرامگاه سید حسن مدرس • آستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرف • ری و حرم شاه عبدالعظیم • ورامین و امامزاده جعفر

روزهای مقدس

عید فطر • عید قربان (عید اضحی) • عید غدیر خم • محرّم (سوگواری محرم)، تاسوعا، عاشورا و اربعین) • عید مبعث • میلاد پیامبر • تولد ائمه • ایام فاطمیه

رویدادها

رویداد مباهله • رویداد غدیر خم • سقیفه بنی‌ساعده • فدک • رویداد خانه فاطمه زهرا • قتل عثمان • جنگ جمل • نبرد صفین • نبرد نهروان • واقعه کربلا • مؤتمر علماء بغداد • حدیث ثقلین • اصحاب کسا • آیه تطهیر •

کتاب‌ها

قرآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه

کتب اربعه: الاستبصار • اصول کافی • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیه

مصحف فاطمه • مصحف علی • رساله حقوق • اسرار آل محمد

وسائل‌الشیعه • بحارالانوار • الغدیر • مفاتیح‌الجنان

تفسیر مجمع‌البیان • تفسیر المیزان • کتب شیعه

شاخه‌ها

دوازده‌امامی (اثنی‌عشری) • اسماعیلیه • زیدیه • غلاه • واقفیه

منابع اجتهاد

کتاب (قرآن) • سنت (روایات پیامبر و ائمه) • عقل • اجماع

نبو

کتاب ، تألیف ابوجعفر محمد بن علی بن بابویه قمی ملقب به شیخ صدوق، کتابی است به عربی شامل ۵۹۶۳ حدیث. این کتاب یکی از کتب اربعه و از معتبرترین کتب شیعه است و در شش جلد تألیف شده‌است. این اثر از زمان نگارش مورد توجه و استقبال علمای شیعه قرار گرفته‌است و پیوسته در مجموعه‌های بزرگ و کوچک روایی به آن استناد نموده و از آن روایت نقل کرده‌اند.

معنی نام کتاب «(برای) کسی که فقیه نزد او حضور ندارد» است.

علت نگارش[ویرایش]

شیخ صدوق این کتاب را به درخواست یکی از سادات شهر بلخ به نام ، معروف به ، نگاشته‌است. او از شیخ صدوق درخواست کرده بود که مانند کتاب طبی من لایحضره الطبیب، نوشته زکریای رازی، او هم کتابی در علم فقه به نگارش درآورد تا مورد استفاده کسانی قرار گیرد که به علما و فقها دسترسی ندارند.[۱][۲]

شیوه نگارش[ویرایش]

مؤلف کتاب در مورد این کتاب می‌گوید:

این کتاب کتابی است که در فقه و حلال و حرام و قوانین و مقررات شرع نوشته شده، به قسمی که همهٔ آنچه را که در موضوعات مختلف فقه (از طهارت تا دیات) تاکنون نوشته‌ام دربرداشته باشد و آن را کتاب من لایحضره الفقیه نام نهادم، تا به وقت نیاز بدان مراجعه کرده و مورد اعتماد و اطمینان باشد؛ و این کتاب را با حذف اسانید تألیف کردم که مبادا به سبب نقل آن حجم کتاب زیاد شود. در این کتاب منظورم این بوده که آن دسته از روایاتی را که بدان فتوا می‌دهم و به صحت و صدورش از معصومین وثوق دارم و بدان حکم می‌کنم بیاورم.

محتوا[ویرایش]

این کتاب شامل ۴۰۹۹ حدیث[۳] در این موضوعات است:

جلد سوم: در باب حج، علل و اسرار حج، سفر و آداب سفر، آداب مسافر، زیارت قبور ائمه و زیارت قبور شهیدان.

شرح‌ها و تعلیقات[ویرایش]

شروح و تعلیقات زیادی بر این کتاب نوشته شده‌است، از جملهٔ آن‌ها:

، نوشته ملامراد تفرشی

شرح عربی به نام (۱۴ جلد)، نوشتهٔ ملا محمدتقی مجلسی، پدر محمدباقر مجلسی

شرح فارسی آن به نام در ۱۰ جلد نوشته و نیز توسط محمدتقی مجلسی

، نوشتهٔ سید امیرمحمد صالح بن امیر عبدالواسع، داماد محمدباقر مجلسی

، نوشتهٔ شیخ بهائی

به نام ، نوشتهٔ شیخ ابوجعفر محمد بن حسن بن زین‌الدین شهید ثانی

، نوشتهٔ ملا صالح مازندرانی.

، نوشته علامه آیت الله سید محمد صادق اجتهد

جستارهای وابسته[ویرایش]

کتب اربعه

منابع[ویرایش]

↑ امین، سیدمحسن، أعیان الشیعة، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۱۲۲

↑ محمد رضا ضمیری، کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، ص ۳۵۰–۳۵۱

↑ «مدخل کتاب در ». دریافت‌شده در ۲ سپتامبر ۲۰۱۴.

محمدرضا ضمیری، کتاب‌شناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، ص ۳۵۰–۳۵۱.

نبو جوامع روایی شیعه جوامع حدیثی

کتب اربعه: الکافی • من‌لایحضره‌الفقیه • تهذیب‌الاحکام • الاستبصار

اصول اربعمائه • کتاب سلیم بن قیس • بحارالانوار • وسائل‌الشیعه • تحف‌العقول • بصائرالدرجات • الامالی • تفسیر قمی • علل‌الشرایع • عیون اخبار الرضا • الاحتجاج • الغدیر • قرب‌الاسناد • الخصال • تفسیر نورالثقلین • کامل الزیارات • میزان الحکمه • الحیات • غررالحکم و دررالکلم • الوافی

محدثین

شیخ کلینی • شیخ صدوق • شیخ طوسی • علامه مجلسی • شیخ طبرسی • مقدس اردبیلی • شیخ حر عاملی

نبو شیعهٔ دوازده‌امامی تاریخ شیعهٔ نخستین

علی بن ابی‌طالب عشیره اقربین غدیر خم مباهله سقیفهٔ بنی‌ساعده

برای دیدن کل مطلب کلیک کنید

منبع مطلب : fa.wikipedia.org

نظر خود را بنویسید

آخرین مطالب