حضرت نرجس خاتون

حضرت نرجس خاتون



بچه ها کسی جواب رو میدونه ؟

حضرت نرجس خاتون را از این سایت دریافت کنید.

نرجس

نرجس

مختصات: ۳۴٫۱۹۸۷۸°شمالی ۴۳٫۸۷۳۳۸°شرقی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

نرجس نرجس خاتون

تایپوگرافی از عبارت «السیدة نرجس والدة امام ال»

نام بومی نرجس خاتون زادهٔ نامشخص روم یا سامرا درگذشت ۲۶۰ ه‍.ق

سامرا، خلافت عباسیان

مدفن سامرا، حرم عسکریین

۳۴٫۱۹۸۷۸°شمالی ۴۳٫۸۷۳۳۸°شرقی

محل زندگی روم و سامرا

عنوان سیدة، خاتون، سیدة الاماء، خیرالاماء، برترین کنیزان

دین اسلام

مذهب شیعه دوازده‌امامی

همسر(ها) حسن عسکری

فرزندان حجت بن الحسن

والدین

یشوعا فرزند قیصر روم (پدر)

«ملیکا» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها ملیکا (ابهام‌زدایی) را ببینید.

نرگس، نرجس یا مِلیکا (به عربی: سِیِّدَةِ نَرجِس؛ زادهٔ روم شرقی – درگذشتهٔ ۲۶۰–۲۶۱ هجری قمری / ۸۷۴–۸۷۵ میلادی در سامرا) نام همسر حسن عسکری، یازدهمین امام شیعیان امامیه و مادر حجت بن الحسن، دوازدهمین و آخرین امام شیعیان دوازده‌امامی است. منابع نام‌های مختلفی را برای او گزارش کرده‌اند که از میان آنها، نام‌های صیقل، نرجس، ملیکا و سوسن مشهورترین نام‌هاست. به باور برخی از پژوهشگران، علت اختلاف منابع در نام وی، علاقه حسن عسکری به ایشان و مخفی نگاه‌داشتن نام اصلی مادر آخرین امام شیعه امامیه بر خلفای عباسی است. با این وجود محمدباقر مجلسی نام اصلی وی را ملیکا و نرجس را لقب او می‌داند. مشهورترین لقب‌های وی ام محمد، ام قائم و سیدة الاماء است. در نزد شیعیان ایرانی، از وی با عنوان نرجس یا نرگس خاتون یاد می‌شود.

در خصوص نسب او به جهت اختلاف منابع در گزارش سرگذشت او، اتفاق نظر واحدی وجود ندارد. بر اساس ماجرای اسارت شاهزاده رومی، وی نوه قیصر روم بود که پس از دیدن رؤیایی در خصوص آمدن به سرزمین‌های اسلامی، خود را در قالب اسیر به سپاهیان مسلمان در حوالی روم رساند و از آنجا به عنوان کنیز به بغداد وارد شد. با این وجود گزارش دیگری دربارهٔ سرگذشت وی وجود دارد که او را کنیزی اهل نوبه یا کنیز حکیمه خاتون گزارش کرده که در خانه حکیمه به دنیا آمده‌است. بر فرض صحت روایت شاهزاده روم و تاریخ ازدواجش با حسن عسکری در تاریخی بین سال‌های ۲۵۲ تا ۲۵۴؛ احتمالاً فرزند یا نوه میخائیل سوم بوده‌است.

از تاریخ زندگانی وی تا پیش از ازدواج با حسن عسکری اطلاعاتی دقیق در دست نیست؛ تنها بر اساس روایت شاهزاده روم، وی از شاهزادگان رومی بوده‌است که به تعلیمات مختلفی همچون آموختن زبان عربی مکلف شده‌بود. بر فرض صحت همین روایت، او به تاریخ ۲۴۸ ه‍.ق به بغداد وارد شده‌است و در سال ۲۵۲ به عقد حسن عسکری درآمده‌است. در این فاصله تاریخی، او نزد حکیمه خاتون، علوم دینی را فرا گرفت. بر اساس تحلیل گلستانی و با توجه به فاصله میان ورود نرجس خاتون به سامرا و ازدواج با حسن عسکری، زمان تحصیل نرجس خاتون نزد حکیمه، ۷ تا ۸ سال به طول انجامیده‌است. وی در هنگام ازدواج با حسن عسکری، ۱۳ تا ۱۵ سال سن داشته‌است. وی در نیمه شعبان سال ۲۵۶ ه‍.ق (۱۸ ژوئیه ۸۷۰ م) تنها فرزند حسن عسکری به نام حجت بن الحسن را به‌دنیا آورد. حاملگی وی به جهت اختناق و سخت‌گیری حکومت عباسی، مخفی ماند تا جایی که حکیمه خاتون از شنیدن خبر وضع حمل یکی از زنان حسن عسکری، به شگفت آمد.

از تاریخ درگذشت نرجس خاتون نیز منابع سخنی به میان نیاورده‌اند. برخی منابع درگذشتش را در زمان حیات حسن عسکری دانستند و گروهی درگذشتش را کمی بعد از درگذشت حسن عسکری دانستند. با این وجود برخی منابع از زندانی شدن یکی از کنیزان حسن عسکری به نام صیقل یاد کرده‌اند که پس از درگذشت حسن عسکری برای بررسی حامله‌بودن یا نبودن کیزان حسن عسکری، به زندان افتاد. گزارش‌ها پیرامون مدت زمان زندانی بودن کنیز متفاوت است و از یک سال تا پایان زندگان آن کنیز گزارش شده‌است. با این وجود، احتمال درگذشت نرجس خاتون در سال ۲۶۰ ه‍. ق، بنابر آنچه بر سنگ مزارش گزارش شده‌است، تقویت شده‌است. وی پس از درگذشت در کنار همسرش حسن عسکری در حرم عسکریین دفن شد. بر مزار وی بنا و بارگاهی بنا شد. در منابع شیعی، زیات‌نامه‌ای برای زیارت مرقد او گزارش شده‌است که به هیچ‌یک از امامان شیعه منسوب نیست و احتمالاً مزارنویسان تدوین کرده‌اند.

منابع او را در صفاتی چون ورع، تقوا، عبادت، عفت، ارادت و علاقه به اهل بیت، علم، تبحر در احکام و حیا ستوده‌اند. وی مورد احترام حکیمه خاتون قرار گرفته‌است تا جایی که حکیمه از برای احترام، پای نرجس را بوسیده‌است. در سال ۱۳۹۳، انیمیشنی به نام «شاهزاده روم» به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی، در ایران تولید شد. این انیمیشن مورد استقبال تماشاگران قرار گرفت و توانست در جشنواره فیلم فجر، لوح تقدیر دریافت کند.

فهرست

۱ نام و القاب ۲ نسب

۲.۱ اسارت شاهزاده رومی

۲.۲ کنیز حکیمه خاتون

۲.۳ کنیزی اهل نوبه ۳ سرگذشت

۳.۱ تولد و سال‌های اولیه زندگی

۳.۲ ازدواج تا درگذشت

۴ مدفن ۵ در منابع ۵.۱ منابع شیعه

۵.۱.۱ دسته اول روایات

۵.۱.۲ دسته دوم روایات

۵.۱.۳ دسته سوم روایات

۵.۱.۴ دسته چهارم روایات

۵.۲ منابع اهل سنت ۶ ویژگی‌های اخلاقی ۷ در فرهنگ و هنر ۷.۱ فیلم و سریال ۸ لغتنامه ۹ پانویس ۱۰ منابع ۱۱ پیوند به بیرون

نام و القاب[ویرایش]

نام‌های مختلفی برای مادر حجت بن الحسن گزارش شده‌است.[۱][۲] به‌طور کلی، منابع برای او نام‌های ذیل را عنوان کرده‌اند:

نرجس یا نرگس[۳][۴]

ملیکه یا ملیکا[۵][۶]

سوسن[۷][۸]

صیقل یا صَقیل[غ ۱][۹][۱۰]

ریحانه یا ریحان[۱۱][۱۲]

حکیمه[۱۳][۱۴] خَمط[غ ۲][۱۵][۱۶]

حدیثه یا حدیث[۱۷][۱۸]

سبیکه[۱۹]

مریم یا ماریه[۲۰][۲۱]

سلیل[غ ۳][۲۲] نسیم و ورداس[۲۳]

در قرون اخیر، نام نرجس در میان شیعیان، شناخته‌شده‌ترین نام برای مادر حجت بن الحسن بوده‌است. مشهورترین نامی که در منابع به وی نسبت داده شده‌است، صیقل است.[۲۴] محمدباقر مجلسی، معتقد است که نام وی ملیکا بوده‌است و نرجس لقب اوست.[۲۵] شیعیان ایران، همواره نام خاتون را برای مادر حجت بن الحسن به‌کار می‌برند. برخی از القابی که به نرجس خاتون نسبت داده شده‌است، عبارتند از: خاتون عرب و خاتون قیامت است.[۲۶]

برای دیدن کل مطلب کلیک کنید

منبع مطلب : fa.wikipedia.org

نرجس

نرجس

مادر امام زمان(عج)

قبر نرجس در حرم عسکریین

مشخصات فردی

نام کامل نرجس، سوسن، صَقِیل، ریحانه، حدیثه، حکیمه، ملیکه، خَمط

خویشاوندان امام حسن عسکری(ع) (همسر) • امام زمان(عج) (فرزند)

محل زندگی سامرا

مدفن حرم عسکریین کنار مرقد امام هادی(ع) و امام عسکری(ع)

نرجس، مادر امام زمان(عج) و بنابر نظر مشهور کنیز امام عسکری(ع). برای وی نام‌هایی چون سوسن، صَقیل یا صِیقَل، حدیثه، ملیکه و ریحانه نیز ذکر شده است. از زندگانی نرجس اطلاعات چندانی در دست نیست و بیشترِ آنچه در منابع آمده، درباره ملیت و هویت اوست که گزارش‌های این زمینه نیز اختلاف‌های بسیاری دارند. برخی گزارش‌ها او را کنیزی پروش‌یافته در خانه حکیمه خاتون (عمه امام عسکری(ع)) و برخی دیگر او را کنیزی سیاه‌پوست یا کنیزی اهل نوبه معرفی کرده‌اند.

روایتی نیز وجود دارد که مادر امام زمان(عج) را ملیکه (ملیکا) نوه پادشاه روم خوانده است که به اسارت مسلمانان درآمد. برخی ضعف‌ها مثل وجود راویان ناشناخته در سندِ این حدیث، و نقل داستان‌گونه آن موجب شده است علما این روایت را معتبر ندانند. یکی از دلایل اختلاف بر سر نام و هویت مادر امام زمان(عج) را پنهانی‌بودن ولادت امام زمان(عج) دانسته‌اند.

گفته شده است مادر امام زمان پیش از شهادت امام عسکری(ع) وفات یافت. در برخی کتاب‌ها نیز آمده است او هنگام شهادت امام عسکری(ع) بر بالین وی حاضر بوده است. قبر نرجس در حرم عسکریین در سامرا و در کنار قبر امام هادی(ع) و امام عسکری(ع) قرار دارد.

فهرست

۱ نام‌ها

۱.۱ دلیل متفاوت‌ بودن نام‌ها

۲ هویت و ملیت ۲.۱ شاهزاده رومی ۳ وفات و بارگاه ۴ پانویس ۵ منابع ۶ پیوند به بیرون

نام‌ها

مادر امام زمان(عج) به نام‌های متعددی خوانده شده است: نرجس،[۱] سوسن،[۲] صَقِیل یا صیقل،[۳] ریحانه،[۴] حدیثه، حکیمه، ملیکه و خَمط.[۵] همچنین در گزارشی که شهید ثانی آن را ضعیف می‌داند نام وی، مریم بنت زید العلویه گفته شده است.[۶] در میان این نام‌ها معروف‌ترین نام نرجس است؛ در قدیمی‌ترین گزارش (گزارش مسعودی)[۷] و همچنین در روایت حکمیه خاتون که مشهورترین[۸] روایت درباره تولد حضرت است، نام مادر امام زمان(عج)، نرجس ذکر شده است.[۹]

گفته شده تعدد نام‌ها به این دلیل است که در فرهنگ عربی آن دوران، تعدد نام برای کنیزان مرسوم بوده و بیشتر از اسامی گل‌ها استفاده می‌شده است.[۱۰] برخی نیز احتمال داده‌اند بسیاری از این نام‌ها ناظر به القابی است که نرجس به سبب زادن امام (عج) متصف به آن شده است؛ مثلا صیقل یا صقیل (در فارسی به معنای درخشنده) وصفی است که وی به سبب وجود نور امام (عج) یا به سبب درخشندگی و نورانی‌بودن چهره، به آن متصف شده است.[۱۱] در عین حال گفته شده مادر امام زمان قبل از ولادت امام نیز نامش «صقیل» بوده است.[۱۲]

دلیل متفاوت‌ بودن نام‌ها

درباره نام‌های متفاوت مادر امام زمان، گفته شده است که به دنبال مخفی نگه داشتن ولادت امام زمان(عج)، هویت مادر وی نیز پنهان شده است.[۱۳] همچنین احتمال داده شده که این اختلاف به دلیل تعدد کنیزان امام حسن عسکری(ع) بوده است.[۱۴]

همچنین ببینید: مخفی‌بودن ولادت امام زمان(عج)

هویت و ملیت

اکثر قریب به اتفاق متون و روایاتی که به مادر امام زمان اشاره کرده‌اند، وی را کنیز دانسته‌اند.[۱۵] توصیف امام (عج) به «ابن خیرة الإماء:پسرِ بهترین کنیز»[۱۶] یا «ابن سیدة الإماء: پسرِ سرور کنیزان»[۱۷] نیز بر کنیزبودن او دلالت دارد.[۱۸] همچنین در روایات آمده است امام صادق(ع) برای باطل‌کردن ادعای کسی که مدعی بود محمد بن عبدالله بن حسن (مشهور به نفس زکیه) همان قائم است، به این مطلب استدلال کرد که قائم فرزند کنیز است؛ در حالی که محمد بن عبدالله از مادری آزاده است.[۱۹] تنها روایتِ مخالف با کنیز بودن، روایتی است که شهید ثانی آن را در قالب قولی ضعیف نقل می‌کند و مادر امام زمان را مریم دختر زید علوی معرفی می‌کند.[۲۰] به گفته محدث بحرانی، علامه مجلسی نیز این روایت را ضعیف دانسته‌ است.[۲۱]

در میان گزارش‌هایی که مادر امام را کنیز معرفی کرده‌اند، برخی وی را کنیز حکیمه خاتون (عمه امام حسن عسکری(ع)) دانسته‌اند[۲۲] و برخی گفته‌اند کنیزی بوده که تربیتش به حکیمه خاتون سپرده شده بود.[۲۳] در روایتی نیز او کنیزی سیاه معرفی شده است: «همانا در صاحب این امر، سنتی از یوسف(ع) است و آن اینکه او فرزند کنیزی سیاه است.»[۲۴] همچنین نقل شده وی کنیزی از «نوبه» (در شمال سودان) بوده است.[۲۵]

شاهزاده رومی

در برخی از منابع کهن شیعه، داستانی مفصل وجود دارد که مادر امام زمان(عج) را شاهزاده‌ای رومی به نام ملیکه (ملیکا) بنت یشوع، نوه دختری قیصر روم معرفی می‌کند که نسب مادرش به شمعون، یکی از حواری عیسی(ع) می‌رسد. در این داستان آمده است ملیکه که در کاخ جدش بود، حضرت مریم(ع) و حضرت فاطمه(س) را در عالم رؤیا می‌بیند و حضرت فاطمه(س) او را به اسلام دعوت می‌کند و وی را متقاعد می‌سازد تا خود را به اسارت لشکریان اسلام درآورد. ملیکه سپس در جنگ بین مسلمانان با رومیان، اسیر مسلمانان می‌شود و امام هادی(ع) فردی را مأمور می‌کند و ملیکه را از بازارِ برده‌فروشان می‌خرد و به عقد امام حسن عسکری(ع) درمی‌آورد.[۲۶]

این داستان را برای اولین بار شیخ صدوق (۳۰۵ ۳۸۱ق) در کتاب کمال الدین آورده و محمد بن جریر طبری در دلائل الإمامة[۲۷] آن را با سندی متفاوت نقل کرده است.[۲۸] همچنین شیخ طوسی در کتاب الغیبه با همان سند طبری اما با یک واسطه بیشتر، آن را نقل کرده است.[۲۹]

اشکال‌هایی به این روایت وارد شده است که برخی از آنها بدین شرح است: ۱. افراد موجود در سند این حدیث، به جز محمد بن بحر (راوی اول)، همگی مجهول یا مُهمل هستند که نشانه ضعف رجالی آنها و در نتیجه ضعف سند حدیث است. ۲. محمد بن بحر (راوی اول) نیز به غلو متهم است. ۳. بشر بن سلیمان که راوی مستقیم داستان است، مجهول و ناشناخته است. ۴. پرداخت داستان‌گونه و ناهمگون بودنِ آن با شیوه متون حدیثی، موجب کاهش اعتماد بر این متن است.[۳۰]

وفات و بارگاه

برای دیدن کل مطلب کلیک کنید

منبع مطلب : fa.wikishia.net

نظر خود را بنویسید

آخرین مطالب